Rečnik pojmova

Državni organ koji nadzire upotrebu javnih resursa u kampanji i sankcioniše funkcionerske kampanje i nelegalno finansiranje političkih aktivnosti.

Organizovani korisnici društvenih mreža (često iz redova političkih stranaka) koji manipulišu komentarima i drugim sadržajima radi kreiranja lažnog utiska odnosa građana prema nekim temama i pojavama.

Internetske ili mobilne platforme koje omogućavaju dvosmernu komunikaciju putem sadržaja koje generišu korisnici, odnosno mediji dostupni na određenim platformama dizajniranim da korisnicima omoguće kreiranje sadržaja i interakciju s informacijama i njihovim izvorima.

Iznošenje ili prenošenje neistinitih činjenica, naročito kada je namera da se izazove ozbiljna društvena šteta.

Novinarski pristup koji podrazumeva objašnjavanje složenih procesa (npr. izbornih procedura) na jasan i pristupačan način.

Proces proveravanja tačnosti činjenica, izjava i tvrdnji iznetih u javnosti radi suzbijanja dezinformacija i obezbeđivanja verodostojnog informisanja građana.

Korišćenje javnih događaja, skupova ili susreta koje organizuju organi vlasti za medijsku promociju kandidata koji su istovremeno javni funkcioneri, što je u Srbiji zabranjeno 30 dana pre dana za glasanje jer narušava princip jednakosti učesnika u izborima.​

Automatizovani oglasi koji se pojavljuju na veb stranicama. Mogu predstavljati izazov za poštovanje izborne tišine i zakona o političkom oglašavanju.

Svaki oblik komunikacije koji širi, opravdava i potiče na mržnju, nasilje ili diskriminaciju na osnovu pola, rase, etničke pripadnosti, nacionalnosti, vere ili uverenja, invalidnosti, poteškoća u razvoju, dobi, seksualne orijentacije, rodnog identiteta i polnih karakteristika, društvenog porekla ili na osnovu drugih zaštićenih karakteristika.

Medijski alati koji omogućavaju direktnu uključenost publike (npr. kvizovi, ankete, kalkulatori). Povećavaju angažman i pismenost građana.

Unutrašnji dokumenti medija koji definišu postupanje novinara i urednika tokom izborne kampanje, uključujući pravila o oglašavanju, izveštavanju, postupanju na društvenim mrežama i odnosu prema političkim akterima.

Period od raspisivanja izbora do izborne tišine u kojem politički subjekt na zakonom utvrđeni način upoznaje birače i javnost sa svojim programom i kandidatima za predstojeće izbore.

Bilo koji postupak tokom izbora koji narušava zakonska pravila i principe slobodnih i fer izbora (npr. pritisci na birače, kupovina glasova, manipulacije biračkim spiskovima).

Mehanizmi putem kojih se mogu uložiti žalbe i prijaviti nepravilnosti, uz očekivanje pravovremenog i efikasnog odgovora institucija.

Period od 48 časova pre dana glasanja, pa do zatvaranja biračkih mesta, u kojem je zabranjeno političko oglašavanje, predstavljanje kandidata i objavljivanje izbornih predikcija.

Dokument sa svim ključnim rokovima u izbornom procesu (datum raspisivanja izbora, kraj kampanje, dan glasanja, itd.), važan za planiranje redakcijskog rada.

Interes javnosti da raspolaže informacijama o pitanjima i događajima od opšteg društvenog značaja na osnovu kojih građani donose odluke i na osnovu kojih se formira javno mnjenje. Takve informacije mogu uključivati zaštitu javnog zdravlja i sigurnosti, otkrivanje ili obelodanjivanje krivičnih dela, sprečavanje obmanjivanja javnosti, razotkrivanje nekompetentnosti ili korupcije u javnoj službi, itd.

Javni emiteri (RTS i RTV) koji pružaju informativni, edukativni, zabavni ili drugi sadržaj u skladu sa Zakonom o javnim medijskim servisima, javnim interesom i visokim profesionalnim načelima.

Skupštinsko telo koje nadzire ponašanje političkih aktera i javnih servisa tokom kampanje.

Organizacije ili pojedinci koji prate izborni proces radi zaštite njegovog integriteta. Ključni izvori informacija o neregularnostima.

Sve vrste medija koji objavljuju na internetu koristeći različite platforme kako bi organizovanom i kontinuiranom delatnošću prikupljali, obrađivali i objavljivali informacije u skladu s principima novinarstva i publicistike o različitim sferama života i na različitim nivoima – od lokalnog, nacionalnog do globalnog.

Prikazivanje različitih političkih i društvenih stavova u medijima, bez favorizovanja, što je osnova za demokratsku debatu.​

Označava emitovanje i objavljivanje oglasa, javnih poziva, spotova i bilo kojeg drugog vida javnog oglašavanja političkog subjekta.

Označava političku stranku, nezavisnog kandidata, koaliciju ili listu nezavisnih kandidata koji učestvuju na izborima u Srbiji u skladu sa zakonom.

Zakonski propisana prava građana tokom izbornog procesa: pravo glasa, uvid u birački spisak, prijava za glasanje od kuće ili u inostranstvu, žalbe.

Strukturisani medijski događaji u kojima kandidati iznose stavove na unapred definisane teme pod unapred utvrđenim pravilima.​

Sav medijski sadržaj koji se odnosi na predstavljanje kandidata i izbornih lista. Mora biti jasno odvojen od ostatka programa, odnosno medijskog sadržaja.​

Tehnike uređivanja korisničkih komentara: predmoderacija dozvoljava samo odobrene komentare, dok postmoderacija podrazumeva brisanje neprimerenih komentara nakon objave.

Novinarski rad utemeljen na etičkim i zakonskim normama, koji uključuje proveru činjenica, nepristrasnost, uravnoteženost, poštovanje razlika i distancu od političkih interesa.

Državni organ zadužen za nadzor nad sprovođenjem Zakona o elektronskim medijima, uključujući i monitoring izbornog izveštavanja. Postoje mnogobrojne pritužbe na njegov rad zbog političke pristrasnosti.​

Politički sadržaji koji se predstavljaju kao nezavisni novinarski, bez jasnog označavanja da su plaćeni. Zabranjeni zakonom i etičkim kodeksom.

Manipulacija informacijama u cilju oblikovanja javnog mišljenja u korist određenog političkog narativa.

novine i druga periodična izdanja koja izlaze dnevno, sedmično, mesečno ili u razmacima od najviše šest meseci, a koji organizovanom i kontinuiranom delatnošću prikupljaju, obrađuju i objavljuju informacije u skladu s principima novinarstva i publicistike o različitim sferama života i na različitim nivoima – od lokalnog, nacionalnog do globalnog.

Fokusiranje izveštaja na probleme i teme od javnog značaja, a ne na dnevnopolitičke spinove.​

Pravo i obaveza novinara i medija da svoj rad obavljaju bez političkog, ekonomskog ili institucionalnog pritiska.​

Načela kojima se uređuje upotreba slika, grafike i vizuelnog identiteta u izveštavanju, kako se ne bi podsticale tenzije, stereotipi ili diskriminacija.

Izjave koje podstiču tenzije, polarizaciju i agresivnost u javnom prostoru. Posebno opasne u predizbornom periodu.