Платено политичко рекламирање во електронските медиуми

Платеното политичко рекламирање за време на избори подлежи на строга законска рамка за да се обезбеди транспарентност, еднаквост и правилно користење на јавните средства. Изборниот законик утврдува детални правила за радиодифузерите (радија и телевизии), за печатените медиуми и за онлајн-порталите (членови 75, 76, 182, 183).

Регистрација и ценовници:

• Сите медиуми кои имаат намера да објавуваат или да емитуваат платено политичко рекламирање мора да се регистрираат кај Државната изборна комисија (ДИК) во рок од три дена од распишувањето на изборите (член 75).
• Во рок од пет дена од распишувањето на изборите, печатените и онлајн-медиумите мора да ги достават своите ценовници за рекламирање до ДИК,до Државниот завод за ревизија и до Државната комисија за спречување на корупција. Покрај тоа што ќе ги достават ценовниците до овие три тела, радиодифузерите мора да ги достават своите ценовници и до Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (ААВМУ).
• Овие ценовници мора јавно да се објават најмалку двапати пред почетокот на кампањата и не можат да се менуваат до крајот на изборниот процес.

Ограничувања на содржината и означување:

• Платената содржина мора да биде јасно означена и видливо да се разликува од уредничкиот материјал (член 76).
• Не е дозволено учество на малолетници во платеното политичко рекламирање (член 76).
• Рекламирањето е забрането за време на вести, информативни програми, емисии за деца и преноси во живо на културни, верски или спортски настани (член 76).
• Јавниот радиодифузен сервис МРТ не смее да емитува платено политичко рекламирање (член 76).
• Посебните информативни програми не смеат да се користат како облик на платено политичко рекламирање (член 76).
• Учесниците не смеат да објавуваат рекламирање кај нерегистрирани медиуми или да ги плаќаат од средствата за кампањата (член 75).

Прописи на ДИК за платеното рекламирање

Државната изборна комисија ги спроведува одредбите од Изборниот законик за рекламирање на кампањи. На пример, пред Парламентарните избори во 2024 година, ДИК издаде јавно известување со кое се бара од сите радиодифузери, печатени и онлајн-медиуми да се регистрираат во регистарот на медиуми на ДИК и да поднесат официјални тарифни картички за платено политичко рекламирање. Врз основа на овие поднесени документи, ДИК составува и јавно објавува регистар на сите медиуми кои имаат право да емитуваат платено рекламирање на кампањи.

Мониторинг и спроведување:

Во насока на обезбедување законска усогласеност и заштита на интегритетот на изборното медиумско претставување, во Изборниот законик се дефинирани неколку механизми за спроведување и санкции.

Овластување за мониторинг и процедури:

• Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (АААМУ) има задача да го надгледува однесувањето на медиумите за време на изборите. Таа ги следи медиумите од денот на распишување на изборите до крајот на гласањето (член 76).
• Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги објавува неделни извештаи во периодот пред кампањата и дневни извештаи во текот на целата официјална кампања.
• Во рамките на Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги е формирана Привремена комисија за следење на медиумите за да се следи усогласеноста со клучните одредби во врска со медиумите (член 196).
• По утврдување на прекршоците, Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги мора да поведе прекршочна постапка во рок од 48 часа, а судовите мора да донесат одлука во рок од дополнителни 48 часа. Жалбите мора да се решат во рок од 24 до 48 часа (член 76).

Табела: Казни за медиумски прекршоци за време на изборните процеси