Прирачник за известување за изборите - MK MK

Правила кои важат за сите медиуми

Однесувањето на медиумите за време на изборите е регулирано првенствено со Изборниот законик, но се применуваат и неколку други законски акти:

Во согласност со членовите 75–85б од Изборниот законик, сите медиуми (ТВ, радио, печатени и онлајн-медиуми) мора да се придржуваат кон обврзувачките изборни правила од денот на распишување на изборите до крајот на кампањата.

Клучните правила го вклучуваат следното:

Непристрасност и рамнотежа: Медиумите не смеат да фаворизираат ниту еден политички субјект. Радиодифузерите мора да обезбедат еднаков пристап кон сите форми на изборно медиумско претставување (член 75), вклучувајќи вести, интервјуа, дебати и платено и бесплатно политичко рекламирање.

Детски програми: Изборните содржини се забранети во емисиите наменети за малолетната публика (член 75).

Забрана за донации од медиуми: Медиумите и нивните поврзани лица не смеат на каков било начин да финансираат или да даваат донации на учесници во изборите (член 75).

Уредувачка транспарентност: Медиумите мора јасно да прават разлика помеѓу фактичко известување и мислење (член 196).

Однесување на медиумскиот персонал: Уредниците, новинарите и презентерите не смеат да учествуваат во предизборни активности за време на изборниот период. Доколку се определат да учествуваат во вакви активности, нивниот ангажман во програмите на радиодифузерите им мирува од денот на распишувањето на изборите до нивното завршување (член 75).

Покриеност на владини претставници: Медиумските извештаи за редовните активности на државните органи, институции или носители на функции не смеат да се користат за фаворизирање на кој било политички субјект за време на изборниот период. Покриеноста на таквите активности од страна на уредниците мора да биде неутрална и не треба да служи како индиректна промоција.

Услови за архивирање: Од денот на распишувањето на изборите, сите радиодифузери се должни да го снимат излезниот сигнал на целата своја програма и да ги чуваат снимките најмалку 30 дена по изборите. На барање од Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги, радиодифузерите мора да ги достават снимките во рок од 48 часа.

Ограничувања за објавување на анкети: Резултатите од испитувањата на јавното мислење во врска со учесниците во изборниот процес не смеат да се објавуваат во период од пет дена пред изборите. При објавување вакви резултати, медиумите и електронските медиуми (интернет-порталите) се должни да ги наведат: името на нарачателот кој го побарал и го платил испитувањето, институцијата што го извршила испитувањето, применетата методологија, големината и структурата на испитуваниот примерок и периодот во кој е спроведено испитувањето. На денот на изборите, резултатите не смеат да се објавуваат пред 19:00 часот (член 77).

Овие одредби се применуваат во сите фази од изборниот процес и помагаат при одржување на уредувачката независност, спречување на манипулации и заштита на правата на граѓаните на урамнотежени и точни информации.

Дополнително, претставки може да се поднесат до Државната изборна комисија (ДИК), до Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги (ААВМУ) и до саморегулаторни тела, како што се Советот за етика во медиумите на Македонија (СЕММ) и Советот на честа при Здружението на новинари на Македонија (ЗНМ), кои се задолжени за заштита на професионалното и етичко новинарство.

Во јуни 2025 година, Агенцијата за аудио и аудиовизуелни медиумски услуги донесе нов Правилник за формата и содржината на пријавата за упис во Регистарот на издавачи на онлајн медиуми (интернет-портали). Овој подзаконски акт е донесен во согласност со измените на Законот за медиуми и ги дефинира процедуралните барања и барањата во однос на документацијата за онлајн-медиумите кои сакаат да бидат официјално регистрирани. Во Правилникот се наведени задолжителните информации како што се називот и идентификацискиот број на издавачот, уредничката структура, називот на доменот и доказот за професионален кадар. Внесувањето во овој Регистар е доброволно, но е сè порелевантно, бидејќи се очекува идните измени на Изборниот законик да го ограничат учеството во политичко рекламирање за време на изборите само на оние онлајн-медиуми кои се наведени во овој официјален Регистар.